Herby

 

1. JUTRZENKA I, czyli KSIĘŻYC odmienny

Pole dwudzielne w słup, w prawym, czerwonym, pięć gwiazd złotych: 1, 2, 2; w lewym, błękitnym - półksiężyc srebrny z twarzą, w słup, rogami w prawo. Nad hełmem w koronie trzy złote kłosy żyta w wachlarz. Labry z prawej czerwone podbite złotem, z lewej błę­kitne podbite srebrem. [Bagm. v s.18 t. ix]
Podany w herbarzu Bagmihla dla rodu Jutrzenków, noszących
w poszczególnych gałęziach nazwiska: Morgenstern von Jutrzenka i Jutrzenka von Trzebiatowski, a także (w Polsce, jak pisze Bagmihl) tylko Trzebiatowski, bez przydomka. Możliwe, że i Jutrzenka-GIiszczyńscy pieczętowali się tym herbem.

2. JUTRZENKA I a, Jutrzenka-Trzebiatowski, czyli KSIĘŻYC odmienny

Pole błękitne, przedzielone złotą linią w słup: w prawym pięć gwiazd srebrnych: 1, 2, 2; w lewym - złoty półksiężyc z twarzą, w słup, rogami w prawo. Nad hełmem [w koronie] trzy (lub dwie) naturalne lilie [białe], na zielonych łodygach, ułożone w wachlarz. [Labry błękit­ne podbite złotem.] jŻern.DPA I s. 385, II s. 461; Żern.DPSt. s. 131]
Według opisu w herbarzu Żernickiego. Mieli go nosić Trzebia-towscy z przydomkiem Jutrzenka.

3. JUTRZENKA I b, czyli KSIĘŻYC odmienny

Pole dwudzielne w słup: w prawym, srebrnym, trzy błękitne gwiazdy w słup, w lewym, błękitnym - półksiężyc srebrny z twarzą, w słup, rogami w prawo. Nad hełmem w koronie (lub bez) trzy kłosy jęczmienia złote, w wachlarz. Labry błękitne podbite srebrem. [NSbm. 1II.2.2. s. 108 T. 92]
Odmiana zamieszczona w „Uzupełnieniach" do Siebmachera.

4. JUTRZENKA I c, Jutrzenka von Morgenstern, Morgenstern von Jutrzenka, czyli KSIĘŻYC odmienny

Pole dwudzielne w słup: w prawym, srebrnym, sześć gwiazd czerwonych: 2, 2, 2, w lewym, błękitnym - półksiężyc złoty z twarzą, w słup, rogami w prawo. Nad hełmem w koronie (lub bez) półksię­życ złoty, nad nim trzy gwiazdy czerwone w pas. Labry z prawej czer­wone podbite srebrem, z lewej błękitne podbite złotem. [NSbm. in.2. s. 189 T. 238; OKHRP I s. 215, II s. 127]
Herb rodziny Jutrzenka, która 27.05.1799 roku uzyskała pruskie
potwierdzenie szlachectwa, wraz z dodaniem przydomka von Mor­genstern przy nazwisku.

5. JUTRZENKA II

W polu złotym skos błękitny, na nim trzy gwiazdy złote. Nad hełmem w koronie (lub bez) słup błękitny z trzema gwiazdami zło­tymi, pomiędzy dwoma skrzydłami złotymi. Labry błękitne podbite złotem. (W herbarzu Siebmachera tarczę okrywa płaszcz błękitny podbity złotem.) [NSbm. III.2. s. 189 T. 238; OKHRP I s. 215, II s. 127]
Używany przez rodzinę Jutrzenków z Rekowa i Gostkowa, być
może też Jutrzenków-Trzebiatowskich.

  ZMUDA

1. ZMUDA I, Schmude, Żmuda, Zmuda-Trzebiatowski, czyli PIETYROG odmienny

W polu czerwonym dwa złote trójkąty, wzajemnie tak przeple­cione, że tworzą gwiazdę sześciopromienną (heksagram). Nad heł­mem bez korony ptak (gołąb) srebrny. Labry czerwone podbite złotem. |NSbm. VI. 4. s. 81 T. 60; Bagm. V s. 152; Żern.DPA II s. 585; Żem.DPSt. s. 141; Winckler s. 83; Damer. s. 113]
Herb używany przez gałąź rodu Zmudów (Żmudów), noszącą
później nazwisko Trzebiatowski. W herbarzu Siebmachera dano go tym Zmudom, którzy posiadali dobra w Prusach Zachodnich: w Czar-
nowie, Wielkim Gliśnie i Zblewie.

2. ZMUDA la, Schmude, Żmuda, Zmuda-Trzebiatowski, czyli PIETYROG odmienny

W polu srebrnym gwiazda sześciopromienna spleciona z dwóch czarnych trójkątów. Nad hełmem w koronie (lub bez), ptak czarny, opisywany jako kruk lub czasami biały, wówczas przedstawiany jako gołąb. Labry czarne podbite srebrem. Mulverstedt podaje, że jako klejnot na jakiejś pieczęci przestawiono wywiniętą czapkę opasaną łańcuchem różanym, z zatkniętymi piórami kogucimi. [NSbm. 111.2. s. 362 T. 412, III.2.2. s. 161; Schmude s. 55]
Odmiana herbu przyjęta powszechnie jako podstawowa dla
Zmudów, Zmudów-Trzebiatowskich, Zmudów-Ciemińskich oraz ga­łęzi noszących nazwisko Schmude.

3. ZMUDA Ib, Schmude, Żmuda, czyli PIETYROG odmienny

W polu czerwonym pentagram (gwiazda pięciokątna) srebrny. Nad hełmem w koronie ptak czarny. Labry czerwone podbite sre­brem. |NSbm. VI.9. s. 86 T. 54]
Inna odmiana herbu.

4. ZMUDA I c albo CIEMIŃSKI IV, czyli PIETYROG odmienny

W polu barwy niewiadomej [srebrnym?] gwiazda (heksagram) spleciona z dwóch trójkątów [czarnych?]. W klejnocie, nad hełmem [w koronie] taka sama gwiazda. [Labry czarne podbite srebrem?][Żern.DPA Is.163]
Odmiana herbu Zmudów, jaką według Żernickiego mieli się pie­
czętować Ciemińscy z tym przydomkiem, będący gałęzią Zmudów.
Żernicki pisze co prawda, że pieczętowali się herbem Pietyrog, który ma w klejnocie godło powtórzone, zakładam jednak, wniosku­jąc z przywołanych herbarzy (NSbm., Winckler), że to dotyczy od­
miany Pietyroga, czyli herbu Zmuda.

5. ZMUDA I d, Schmudde albo CIEMIŃSKI IV a, czyli PIETYROG odmienny

W polu srebrnym gwiazda spleciona z dwóch trójkątów czarnych (heksagram). Nad hełmem bez korony gołąb srebrny, z gałązką oliwną, zieloną, w dziobie. Labry czarne podbite srebrem. [Schmude s. 51, 53-54]
Ustalony na początku XIX wieku herb gałęzi Zmudów (von
Schmudde), właścicieli działu A w Ciemnie, mogących używać obok rodowego, również odmiejscowego nazwiska Ciemiński. Pieczęcie osiemnastowieczne tej gałęzi Zmudów pokazują w klejnocie ptaka bez gałązki.

6. PIETYROG, Pietyroch, Piętoróg

W polu błękitnym gwiazda złota pięciopromienna (pentagram), na górnym jej promieniu pół lilii heraldycznej, srebrnej. Nad hełmem w ko­ronie trzy pióra strusie. |Labry powinny być błękitne podbite złotem.]
Stary herb ruskiego pochodzenia, używany przez około 10 ro­
dzin, głównie osiadłych na Rusi i Wołyniu, [okhrp i s. 442,11 s. 262; Leszczyc s. 256; Znam. s. 145]
Według Herberta Schmude, od początku XVII wieku używany
przez osiadłą w Rzeczpospolitej katolicką gałąź Zmudów-Trzebiatow-skich, a może raczej zaliczoną do tegoż herbu. [Schmude s. 52]

7. ZMUDA II, Schmude, Schmudden, Żmuda, Zmuda-Dąbrowski, Zmuda-Gustkowski

W polu błękitnym pas złoty, nad nim cztery, a pod nim trzy kłosy zboża złote, w pas. Na hełmie w koronie dwa rogi bawole błękitne, na każdym po dwa (także po trzy) kłosy zboża zaćwieczone. Labry błękitne podbite złotem. [NSbm ni.2. s. 362 T. 412; vi. 9. s. 86 T. 54; Led. II s. 389; Winckler s. 83; Żern.DPA II s. 586; Żern.DPSt. s.141]
Herb, którym pieczętował się jakiś ze Zmudów (von Schmude),
służący w armii pruskiej.
Według Siebmachera mogli się nim pieczętować Zmudowie,
mający działy w Gostkowie (Gr. Gustkow). Żernicki pisze nawet, że się nim pieczętowali Zmudowie, noszący w gałęziach nazwisko Dą­browski i Gustkowski.

8. ZMUDA III, Schmude, Żmuda [czyli KSIĘŻYC odmienny]

W polu błękitnym półksiężyc z twarzą, srebrny, w słup, ponad nim gwiazda złota. Nad hełmem bez korony trzy róże czerwone w wachlarz, na ulistnionych łodygach zielonych. Labry błękitne pod­bite Srebrem. |NSbm. III.2.2. s.161 T. 138, V1.9. s. 86 T. 54; Schmude s. 49-51]
Herb Zmudów przedstawiony w „Uzupełnieniach" do Siebmache­ra i w tegoż herbarzu wygasłej pomorskiej szlachty - na podstawie pieczęci z połowy XVIII wieku podpisanej J. v. S. (jednak w tej dru­giej publikacji podano, że pieczęć ma litery P. v. S.).

Nie wiadomo, jaka gałąź Zmudów pieczętowała się tym herbem.

9. ZMUDA III a, Schmude [czyli KSIĘŻYC odmienny]

W polu [błękitnym] półksiężyc z twarzą [srebrny], w słup, pomię­dzy dwoma gwiazdami [złotymi] ponad nim. [Nad hełmem bez ko­rony trzy róże czerwone w wachlarz na ulistnionych łodygach zielonych. Labry błękitne podbite srebrem.] [NSbm. 111.2.2. s.i6i]
Odmiana poprzedniego herbu podana na podstawie opisu
w „Uzupełnieniach" do Siebmachera.

10. ZMUDA III b, Schmude, Żmuda, Zmuda-Trzebiatowski, czyli KSIĘŻYC odmienny albo TRZY GWIAZDY odmienne

W polu błękitnym półksiężyc złoty w pas, nad nim trzy gwiazdy złote w pas. Nad hełmem bez korony gołąb biały. Labry błękitne podbite złotem. [Schmude s. 57-58]
Odmiana herbu Księżyc używana przez gałąź Zmuda-Trzebiatow-
skich, osiadłą w początkach XVII wieku w Brzeźnie Szlacheckim, poprzez klejnot z ptakiem wyraźnie wykazująca łączność z wyżej przedstawionymi herbami Żmudów.

11. ZMUDA III c, Schmude, Żmuda, czyli KSIĘŻYC odmienny

W polu błękitnym półksiężyc z twarzą, złoty, ponad nim takież trzy gwiazdy: 1 i 2. Nad hełmem bez korony trzy róże czerwone w wachlarz, na ulistnionych łodygach zielonych. Labry błękitne pod­bite złotem. [NSbm. 1II.2. s. 362 T. 412; HI.2.2.S. 161; Żern.DPA II s. 585; Żern.DPSt. s. 141; Schmude s. 49]
Odmiana herbu Księżyc pierwotnie przedstawiona w herbarzu Siebmachera jako trzeci herb Zmudów (z przypuszczeniem, że mo­
gła go używać gałąź osiadła w Gostkowie lub Gostkówku) i powtó­rzona przez Żernickiego.
W „Uzupełnieniach" do Siebmachera uznano jednak wizerunek
herbu za nieprawidłowy, a właściwym ma być widoczny na pieczęci: półksiężyc w słup i jedna lub dwie gwiazdy.
Herb w takim kształcie jest prawie identyczny z herbem Kowa-
lek (Kowalk) używanym również przez Dąbrowskich z tym przydom­kiem.

   

1. MALOTKA, Malotki, Malotka-Trzebiatowski, czyli MŁOTEK, Młotki

W polu srebrnym (u Cramera czerwonym) trzy młotki czarne o złotych rękojeściach, w wachlarz, stykających się u podstawy. Nad hełmem w koronie (lub bez) ręka zbrojna z młotkiem, wsparta na łokciu. Labry czarne podbite srebrem. [Cramer n s. 311; NSfam. 111.2. s. 252 T. 302, VII.3.b. s. 33 T. 23; Żern.DPA II s. 62, 462, Żern.DPSt. s. 134; OKHRP I s. 362, II s. 214; Bon. X s. 9; Uruski X s. 165; Winckler s. 74]
Herb własny Malotków, także Malotków-Trzebiatowskich, rodzin kaszubskich pochodzących z ziemi bytowskiej, niewykluczone, że przyjęty pod wpływem skojarzenia z brzmieniem nazwiska.

2. MALOTKA odmienny, Malotki, Malotka-Trzebiatowski, Malotki von Trzebiatowski [czyli MŁOTEK odmienny, Młotki]

W polu czerwonym trzy młotki bojowe, srebrne, w wachlarz, rękojeściami stykające się u podstawy, nad hełmem w koronie ręka zbrojna z młotkiem, wsparta na łokciu. Labry czerwone podbite sre­brem. [Uruski X s.165; GGTdAH 18 s. 594; GHdA XXI s. 322
Odmiana herbu przyjęta i używana w okresie późniejszym przez Malotków, być może ze względu na bardziej poprawne heraldycznie barwy.